Chronische verwikkelingen

Bij de behandeling van diaetes mellitus gaat het niet alleen om korte termijnplanning. Het is ook voor de toekomst belangrijk om goed geregeld te zijn. Een goede diabetesregeling helpt, zo hebben onderzoeken aangetoond, bij het voorkomen van verwikkelingen. 

Hoe ontstaan diabetesverwikkelingen? 

Diabetes tast vooral de bloedvaten aan. Je kan je dit eenvoudig als volgt voorstellen: wanneer de bloedsuiker vaak te hoog staat zal 'suikerstroop' aan de wanden van de bloedvaten blijven plakken. In werkelijkheid gaat het om veel ingewikkelder lichaamsprocessen, maar het resultaat komt op hetzelfde neer: de slagaders vernauwen. Iedereen zal op oudere leeftijd nauwere en minder soepele bloedvaten krijgen. Mensen met diabetes riskeren dit veel vroeger te ontwikkelen, zeker wanneer hun bloedsuiker gedurende vele jaren slecht stond afgeregeld. 

De bloedvaten vernauwen ook als er te veel cholesterol door stroomt, of als ze in aanraking komen met nicotine, of als ze te veel onder spanning komen te staan bij hoge bloeddruk. Deze risicofactoren zullen dus ook moeten worden aangepakt bij diabetes. 

Welke organen kunnen worden aangetast? 

Zowel de grote als de kleine bloedvaten worden aangetast. De kleine bloedvaatjes gaan lekken en uiteindelijk verstoppen. Dit noemt men microangiopathie en is zeer typisch voor diabetes. Dit komt nooit voor bij mensen die geen diabetes hebben. Aantasting van de kleine bloedvaatjes merkt men het gemakkelijkst in de ogen en de nieren. 

Aantasting van de grote bloedvaten noemt men macroangiopathie of atherosclerose. Het is de slagadervernauwing en -verkalking die iedereen kan krijgen bij het verouderen, maar bij mensen met diabetes veel vlugger kan toeslaan en veel meer uitgesproken kan zijn. Dit uit zich door een grotere kans op hartinfarct, hersenthrombose en slechte circulatie in de benen. 

Een niet goed geregelde diabetes kan ook de zenuwbanen aantasten. In de benen kan de combinatie van slechte bezenuwing en slechte bloedcirculatie voetwonden veroorzaken die moeilijk genezen. 

Kan men deze verwikkelingen voorkomen? 

Ja hoor. Gelukkig beschikken we over vele middelen om de verwikkelingen van diabetes tegen te houden of sterk af te remmen. Een brede aanpak geeft de beste garantie tot succes. Allereerst moet de bloedsuiker goed geregeld worden. Anderzijds moeten de risicofactoren voor hart-en vaatlijden gecorrigeerd worden door gezonde voeding, lichaamsbeweging, correctie van hoge bloedvetten (cholesterol en triglyceriden) en van hoge bloeddruk. Stoppen met roken is ook erg belangrijk! 

Hebben we gegarandeerd succes? 

Hoe beter de bloedsuiker geregeld staat en hoe beter de risicofactoren voor hart- en vaatlijden gecorrigeerd worden, hoe minder kans men heeft dat men diabetesverwikkelingen zal krijgen. De kans op succes is dus erg groot, maar spijtig genoeg niet 100 %. Speel daarom zeker. Laat jaarlijks met enkele eenvoudige onderzoeken nakijken of er verwikkelingen op komst zijn (zie het hoofdstuk over controle). Wanneer men ze tijdig bemerkt kan men ze met een gerichte behandeling sterk afremmen en vaak zelfs een halt toeroepen. 

Wat verstaat men onder een goede diabetesregeling? 

Een goede diabetesregeling is meer dan alleen maar een goede suikerregeling. Andere risicofactoren voor verwikkelingen moeten ook gecorrigeerd worden. Onderstaande tabel geeft je een idee van wat zou moeten bereikt worden. Het spreekt vanzelf dat de behandeling individueel moet worden aangepast. Spreek met je arts af naar welke doelen bij jouw behandeling moet gestreefd worden!

 

uitstekend

goed

matig

onvoldoende

Nuchtere bloedsuiker (mg/dl)

80-110

110-140

140- 180

> 180

HbA1c (%)

< 6.5

6.5-7.5

7.8-8.5

> 8.5

Gewichtsverlies bij overgewicht (% van lichaamsgewicht)

> 10

5-10

2-5

< 2

Bloeddruk (mm Hg)

< 130/80

< 140/90

< 150/95

> 150/95

Cholesterol (mg/dl)

< 180

180-220

220-250

> 250

Triglyceriden (mg/dl)

< 150

150-180

180-200

> 200

Lichaamsbeweging

dagelijks

3x/week

1-2x

nooit

Roken

afwezig

   

aanwezig

< betekent minder dan ; > betekent meer dan HbA1c = maat voor de gemiddelde bloedsuikerregeling van de laatste 2-3 maanden 

Ik voel mij goed. Heb ik dan al die behandelingen en onderzoeken wel nodig? 

Dat is juist het verraderlijke van diabetes. Men voelt zich pas ziek bij zeer hoge bloedsuikers. Of de suiker goed of maar matig ingesteld staat maakt geen verschil in aanvoelen, maar een hemelsbreed verschil in de kans op latere complicaties. Hetzelfde geldt voor hoge cholesterol en hoge bloeddruk (wat men maar voelt als hij zeer hoog staat). De verwikkelingen zelf voelt men ook niet op tijd. Zo kan de oogarts lang voor jij het merkt zien dat de diabetes het netvlies aantast. Als je wacht tot je slecht ziet kan het al te laat zijn. Iemand die dus alleen op zijn gevoel afgaat komt bedrogen uit! 

Is al die medicatie om de verwikkelingen van diabetes te voorkomen wel zo gezond? 

Dit is een belangrijke vraag. Het heeft natuurlijk geen zin om medicamenten te nemen om nierverwikkelingen te voorkomen als je er een zieke lever van krijgt. In de moderne geneeskunde wordt hier wel degelijk rekening mee gehouden. De laatste jaren werden verschillende studies opgezet bij duizenden personen met diabetes om dit na te kijken. Telkens vergeleek men een groep met een goede regeling met een groep die minder scherp afgesteld werd. In de eerste groep gebruikte men veel medicatie, in de tweede groep veel minder. Wanneer deze personen gedurende jaren gevolgd werden bleek dat de goed geregelde veel gezonder bleven dan de slecht geregelde en dat de medicamenten op lange termijn geen ongunstige gevolgen hadden. 

Ik loop al vele jaren rond met hoge bloedsuiker. Ben ik nu te laat om verwikkelingen te voorkomen? 

Het is natuurlijk beter om zo vroeg mogelijk goed geregeld te zijn, maar zelfs na vele jaren minder goede regeling kan men nog veel doen om de complicaties tegen te houden of af te remmen. Een goede behandeling is dus altijd zinvol!

Bron: www.diabetes.be